پیشینه تاریخی میدان آزادی

پیشینه تاریخی برج آزادی


شروع عملیات ساختمان مجموعه میدان و برج آزادی که نمادی از فرهنگ و تمدن و معماری ایران از باستان تا به امروز بوده است ، اوایل سال 1348 خورشیدی و اتمام آن بعد از گذشت 30 ماه تلاش شبانه روزی و پشتکار دست اندرکاران این پروژه در 24 مهرماه 1350 خورشیدی بوده است .
این پروژه در 26 دیماه 1350 خورشیدی به وزارت فرهنگ و هنر سابق تحویل گردیده و مورد بهره برداری قرار گرفت.

از مشهورترین خیابان های نیمه غربی تهران ، خیابان نسبتاً عریض آزادی است. این خیابان که میدان آزادی را به میدان انقلاب وصل می کند شاهد رویدادهای مهم ایران و پایتخت آن بوده است . نام خیابان آزادی قبل از پیروزی انقلاب ، آیزنهاور یکی از روسای جمهور آمریکا بود. در سال 1357 خورشیدی که اوج مبارزات اسلامی مردم ایران بود یکی از مسیرهای تظاهرات مردمی علیه محمدرضا پهلوی که معمولاً از حوالی میدان انقلاب (24 اسفند سابق) آغاز می شد از طریق خیابان آزادی می گذشت. در روزنوزدهم آذر ماه 1357 که با روز تاسوعای حسینی همزمان بود مهمترین تظاهرات ضد استبدادی و ضد استعماری مردم تهران به دعوت جامعه روحانیت مبارز تهران برگزار شد . خیابان آزادی از شرق توسط خیابان انقلاب اسلامی و سپس خیابان دماوند ادامه پیدا میکند تا به جاده هراز برسد و از غرب نبز توسط جاده مخصوص کرج به شمال و شمال غربی کشور می رسد به عبارت دیگر خیابان آزادی قسمتی از معبر طولانی است که تهران را به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم می کند دو بزرگراه مهم پایتخت ، بزرگراه یادگار و نواب ، خیابان آزادی را قطع می کنند در امتداد خ آزادی میدان آزادی می باشد که در وسط میدان برج آزادی وجود دارد.

 

فضای خارجی برج آزادی

میدان بزرگ آزادی با اقطار 550×450 متر و همچنین وسعت حدود 65000 متر مربع در ورودی غربی شهر تهران قرار گرفته است. طراحی فضای میدان نیز همچون برج بر گرفته از معماری اصیل ایرانی اسلامی می باشد.آبنماها و حوضچه های غربی- شرقی و درختکاری های اطراف میدان با الهام ازمعماری باغ ایرانی و نقش آب و آبنما در آنها طراحی شده است که یکی از بهترین نمونه های آن باغ فین کاشان می باشد .طرح لانه زنبوری فضاهای چمن کاری شده بر گرفته از طرح داخلی گنبد مسجد شیخ لطف الله اصفهان می باشد  میدان به وسیله گذر گاه زیر زمینی که در ضلع شرقی برج پیش بینی شده است، به معابر اطراف راه می یابد. این فضا با الهام از معماری سنتی و با توجه به شکستگی های دیواره و سقف ، هندسه و طاق بازارهای ایرانی را تداعی می نماید.

  برج و طبقات 

الف) فضاهای خارجی

 طراحی و ساخت برج و طبقات آن و همچنین سایر قسمتهای مجموعه حاصل تلاش هنرمندان و معماران با ذوق کشورمان بوده است و دارای ویژگیهای منحصر به فردی می باشد پلان برج (دید از آسمان به برج ) یک فرم هشت ضلعی را نشان میدهد و استفاده از اضلاع منحنی شکل بالای "سر برجی " به نحوی ذوق وهنر معمار را در ترکیب فرم هشت ضلعی با فرم بیضی شکل میدان نشان می دهد تا بتواند ارتباط بصری مناسبی را با میدان اطرافش برقرار نماید.

فرم هشت ضلعی، سابقه ای دیرین در معماری ایران دارد و به دفعات در بناهای معروفی همچون گنبد سلطانیه در زنجان، کاخ خورشید در کلات نادری و.....به کار رفته است به نظر می رسد با توجه به اهتمام معمار در تلفیق معماری سنتی و مدرن وتاکید هر چه بیشتر بر احیای معماری سنتی، احتمالاً فرم هشت ضلعی این برج نیز از بناهای قدیمی که در بالا بدان اشاره شد الهام گیری شده است .

سازه راس برج که از بالای پایه های برج شروع شده و به نوعی اطراف گنبد رک بالای برج را پوشانده است، الهام گرفته از سر برجی های دوران سلجوقیان و غزنویان (قرن هفتم هجری) می باشد که به عنوان نمونه می توان برج علاءالدین در ورامین را ذکر نمود استخوان بندی اصلی بنا از بتن مسلح بوده و در ساخت آن از سنگها و مصالح ایرانی استفاده شده است.به عنوان نمونه در نمای آن 25000 قطعه سنگ سفید معادن جوشقان اصفهان در 15000 شکل متفاوت با سطوح پیچیده به کار رفته است دربهای اصلی از سنگ گرانیت همدان ساخته شده و حدود 7 تن وزن دارند.همچنین سنگهای کف و آبنماها ازمعدن مروارید کردستان استخراج شده است پایه های اصلی بنا در مستطیلی به ابعاد 42×63 متر استوار شده اند و با هندسه ای بدیع به ترتیبی پیچ می خورند که استواری قوس طاق اصلی را بر روی پایه های ممکن میسازند. این پایه ها در بالا به هم متصل شده و چهار طاق را تشکیل می دهند. پس در واقع پلان اصلی برج برگرفته از پلان چهار طاقی ها می باشد که از بناهای قدیمی معماری ایران باستان به شمار می آید ؛ به عنوان مثال می توان به چهار طاقی نیا سر در کاشان مربوط به دوره ساسانیان (سال 224 میلادی ) اشاره نمود.

فاصله طاق بیضوی شکل تا زمین 21 متر است و از 8 بخش محرابی تشکیل شده است که نشانگر سیر تکاملی تبدیل قوس بیضوی به قوس جناغی می باشد